मृत्युंजययोगोपासना

 मृत्युंजययोगोपासना-

*पूर्वाङ्ग कर्मकांडम्-

 पू-योघरुपपृपआशिप्रान्याशोभचदीधूकगुदेआमंं।

॥योगासन श्रेणी द्वितीया॥

पद्मासने उपविश्य अश्विनीमुद्रां, खेचडीमुद्रां तथा शाम्भवीमुद्रां अथवा खेचडीमुद्रां तथा शाम्भवीमुद्रां कुर्वन्-

॥घण्टी वादनम्॥

मन्त्रं पठन् घण्टां ताडयेत्-

आगमार्थं तु देवानां गमनार्थंच रक्षसाम् ।

कुरु घण्टे वरं नादं देवतास्थान संनिधौ।।

घण्टीस्थिताय गरुडाय नमः।

॥रुद्राक्ष धारणम्॥

मन्त्र पढते हुए रुद्राक्ष धारण करना चाहिए-

अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो घोरघोरतरेभ्यः सर्वेभ्य:

सर्वशर्वेभ्यो नमस्तेऽस्तु रुद्ररुपेभ्यः ॥        

॥पवित्रीधारणम्॥

पुण्यसूत्रं वलयाङ्गुलीद्वये धारयेत्-

प्रार्थना-

विरञ्चिना सहोत्पन्न परमेष्ठि निसर्जन।

नुद सर्वाणि पापानि दर्भ! स्वस्तिकारो भव ॥

धारणम् - द्वे पवित्रवलयौ दक्षिणहस्ते धारयेत्, त्रीणि पवित्रवलयानि वामहस्ते धारयेत्-

ॐ पवित्रेस्थो वैष्णव्यौ सवितुर्वः उत्पुनाम्यच्छिद्रेण पवित्रेण सूर्यस्य रश्मिभिः। 

तस्य ते पवित्रपते पवित्रपूतस्य यत्कामः पुनःतच्छकेयम् ।  

॥पृथ्वी पूजनम्॥

ॐ पृथ्वीति मन्त्रस्य मेरुपृष्ठ ऋषिः सुतलं छन्दः कूर्मो देवता आसन पवित्रकरणे विनियोगः।

पृथिवीमातरं हस्तस्पृश्य मन्त्रं पाठयन् नमनं कर्तव्यम् -

ॐ पृथ्वि! त्वया धृता लोका,देवि! त्वं विष्णुना धृता ।

त्वं च धारय मां देवि ! पवित्रं कुरु चासनम् ॥      

॥पवित्रीकरणम्॥

प्रथमं विनियोगं पठेत्, ततः जलं प्रोक्षयेत् वा शोधयेत् -

विनियोगम्-ॐ अपवित्रः पवित्रो वेत्यस्य वामदेव ऋषिः, विष्णुर्देवता गायत्रीच्छन्दः हृदि पवित्रकरणे

विनियोगः ।

एवं विनियोगं पठित्वा जलं विसृज्य निम्नलिखितमन्त्रेण शोधयेत् (शरीरद्रव्ये जलं सिञ्चन्तु)-

मन्त्रम्- 

ॐ अपवित्रः पवित्रो वा सर्वावस्थां गतोऽपि वा ।   

यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं स बाह्याभ्यन्तरः शुचिः ॥

॥आचमनम्॥ 

आचमनं त्रिवारं कर्तव्यं दक्षिणहस्ततलस्थजलपूरितपात्रात् जलं गृहीत्वा आचमनसमये

आचमन मन्त्रः पठनीयः-

ॐ अमृतोपस्तरणमसि स्वाहा ॥१॥

ॐ अमृतापिधानमसि स्वाहा ॥२॥

ॐ सत्यं यशः श्रीर्मयि,श्रीः श्रयतां स्वाहा ॥३॥

॥शिखाबन्धनम्॥

दक्षिणहस्तस्य अङ्गुलीभ्यः आर्द्राः कृत्वा शिखास्थानपर्यन्तं स्पृष्टाः भवेयुः,मन्त्रं पठित्वा शिखा बद्धा करणीया-

ॐ चिरुपिणि महामाये, दिव्यतेजः समन्विते ।

तिष्ठ देवि शिखामध्ये, तेजोवृद्धिं कुरुष्व मे ॥

॥प्राणायाम॥

विनियोग– ॐ कारस्य ब्रह्मा ऋषिदैवी गायत्री छन्दः अग्निः परमात्मा देवता शुक्लो वर्णः सर्वकर्मारम्भे विनियोगः।

ललाट में श्वेतवर्ण शंकर का ध्यान करते हुए ,समश्वसन अनुलोम विलोम करते हुए तथा निम्न मन्त्र का जप करते हुए करना चाहिये।

मन्त्र-ॐ भूः ॐ भुवः ॐ स्वः ॐ महः ॐ जनः ॐ तपः ॐ सत्यम्।ॐ तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्।ॐआपो ज्योती रसोऽमृतं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम्।

॥न्यास॥

(१) ॐ हृदयाय नमः (दाहिने हाथकी पाँचों अँगुलियोंसे हृदयका स्पर्श करे) । (२) ॐ भूः शिरसे स्वाहा (मस्तकका स्पर्श करे) ।(३) ॐ भुवः शिखायै वषट् (शिखाका अँगूठेसे स्पर्श करे) ।

(४) ॐ स्वः कवचाय हुम् (दाहिने हाथकी अँगुलियोंसे बायें कंधेका और बायें हाथकी अँगुलियोंसे दायें कंधेका स्पर्श करे) । (५) ॐ भूर्भुवः स्वः नेत्राभ्यां वौषट् (नेत्रोंका स्पर्श करे) । (६) ॐ भूर्भुवः स्वः अस्त्राय फट् (बायें हाथकी हथेलीपर दायें हाथको सिरसे घुमाकर मध्यमा और तर्जनीसे ताली बजाये) ।

ॐ महावतार बाबाजी गुरुवे नमः।ॐ लाहिरिमहाशाय गुरुवे नमः। ॐ स्वामी युक्तेश्वर गुरुवे नमः। ॐ परमहंस योगानन्दाय गुरुवे नमः।

॥शोधनम् तथा साधन-अलङ्कारम्॥

पूजास्थानं पवित्रं कुर्यात् पूजासामग्री च अलङ्कृता कुर्यात् ।

॥भस्मधारणम्॥

भस्म अभिमन्त्रण-ॐ अग्निरिति भस्म।ॐ वायु रिति भस्म।ॐ जलमिति भस्म ।ॐ स्थलमिति भस्म।ॐ व्योमेति 

भस्म।ॐ सर्वं ह वा इदं भस्म।ॐ मन एतानि चलूंषि भस्मानीति ।

भस्मं मन्त्रं पठन् विहितस्थानेषु प्रयोजयेत् -

ॐ त्र्यायुषं जमदग्नेरिति ललाटे।ॐकश्यपश्यत्र्यायुषमिति ग्रीवायाम् ।ॐ यद्देवेषुत्र्यायुषमितिभुजायाम्।ॐ तन्नोऽस्तु 

त्र्यायुषमिति हृदये।

॥चन्दनधारणम्॥

मन्त्रस्य पाठं कुर्वन् प्रथमं शिवलिंगे चन्दनं लेपयेत्, ततः स्वस्य आज्ञा चक्रस्य उपरि चन्दनस्य लेपनं करणीयम्-

चन्दनस्य महत्पुण्यं, पवित्रे पापनाशनम् ।

आपदां हरते नित्यं, लक्ष्मीस्तिष्ठति सर्वदा॥

कांति लक्ष्मी श्रुति सौख्ये सौभाग्यमतुलं ममः ।

ददातु चन्दनं नित्यं सततं धारयाम्यहम् ॥

केशवानन्त गोविन्द वाराह पुरुषोतमं ।

पुण्यं यशस्यमायुष्यं तिलकं में प्रसीदतु ॥

॥दीप ज्वालनम्॥

ॐअग्नये नमः।आवाहयामि।स्थापयामि।ध्यायामि।ततो नमस्कारं करोमि।

दीपो ज्योतिपरमब्रह्म दीपो ज्योतिर्जनार्दनः।

दीपो हरतु मे पापं सान्ध्य दीप नमोऽस्तुते ॥

शुभं करोतु कल्याणम् आरोग्यं सुख सम्पदम् ।

शत्रु बुद्धि विनाशं च दीपो ज्योतिर्नमोऽस्तुते ।।

भो दोप! देवरूपस्त्वं कर्मसाक्षी ह्यविघ्नकृत।

यावत् कर्म समाप्तिः स्यात् तावत् त्वं सुस्थिरो भव ॥

त्वं ज्योतिस्त्वं रविश्चन्द्रो विद्युदग्निश्च तारकाः।

सर्वेषां ज्योतिषां ज्योतिर्दीपावल्यै नमो नमः॥

ॐ दीपाय नमः।

॥धूप ज्वालनम्॥

ॐ धूपाय नमः।

॥कलश स्थापनम्॥

वरुणाय नमनम् आवाहनं च-

ॐवरुणाय नमः।आवाहयामि।स्थापयामि।ध्यायामि।ततो नमस्कारं करोमि।

तीर्थों का आवाहनम्-

कलश- मध्ये जलं पूरयन् मन्त्रं पठन्तु-

सर्वे समुद्राःसरितस्तीर्थानि जलदा नदाः ।

आयान्तु  देवपूजार्थं दुरितं क्षयकारकाः ॥

गङ्गे च  यमुने   चैव  गोदावरी सरस्वति ।

नर्मदे सिन्धु कावेरी जलेऽस्मिन् सनिधिं कुरु॥

कुम्भस्थ देवेभ्यः नमनम् आवाहनं च-

कलशं स्पृशन् मन्त्रं पठन्तु-

ॐकलशस्थ देवताभ्यो नमः।आवाह्यामि।स्थापयामि।ध्यायामि।ततो नमस्कारं करोमि।

त्वत्प्रसादादिमं यज्ञं कर्तुमीहे जलोदभवः।

सान्निध्यं कुरु मे देव प्रसन्नो भव सर्वदा॥

॥गुरु ध्यानम्॥  

ॐ ब्रह्मानन्दं  परमंसुखदं केवलं ज्ञानमूर्तिं

द्वन्द्वातीतं गगनसदृशं तत्वमस्यादिलक्ष्यम्।

एकं  नित्यं  विमलमचलं  सर्वधीसाक्षिभूतं

भावातीतं त्रिगुणरहितं सद्गुरुं तं नमामि॥ 

अखण्डानन्द बोधाय शिष्य संताप हारिणे 

सच्चिदानन्दरुपाय तस्मै श्री गुरुवे नमः।।

     ​ॐ महावतार बाबाजी गुरुवे नमः।ॐ लाहिरिमहाशाय गुरुवे नमः। ॐ स्वामी युक्तेश्वर गुरुवे नमः। ॐ परमहंस योगानन्दाय गुरुवे नमः। आवाह्यामि, स्थापयामि,ध्यायामि। ततो नमस्कारं करोमि। ध्यानार्थे भक्तिभावं समर्पयामि। ​

॥सर्वदेव ध्यानम्॥

            श्री मन्महागणाधिपतये नमः।  लक्ष्मी नारायणाभ्यां नमः।  उमामहेश्वराभ्यां नमः।  वाणी हिरण्यगर्भाभ्यां नमः। शचीपुरन्दराभ्यां  नमः। मातृपितृचरण  कमलेभ्यो  नमः। इष्ट  देवताभ्यो  नमः।  कुलदेवताभ्यो  नमः। ग्राम देवताभ्यो नमः।  स्थान  देवताभ्यो  नमः।  वास्तुदेवताभ्यो  नमः।  सर्वेभ्यो  ब्राह्मणेभ्यो  नमः। एतत्  कर्म  प्रधान  परमब्रह्म  साम्ब सदाशिवाय नमः।

॥आवाहनम्॥

आगच्छन्तु सुरश्रेष्ठा: भवन्तु अत्र स्थिराः समे।

यावत् पूजा करिष्यामि तावत् तिष्ठन्तु संनिधौ॥

॥मंगल वाचनम्॥

ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयामः देवा, भद्रम्पश्येमाक्षभिर्यजत्राः।

स्थिरैरंगैस्तुष्टुवा सस्तनूभिः, व्यशेमहि देव हितं यदायुः ।।

 *ब्रह्मसन्ध्या-

॥सङ्कल्पम्॥

संकल्पं वक्तुं पूर्वं गोत्रमासतिथिदिनं ज्ञातव्यम् एतेषां प्रयुज्य संकल्पः वक्तव्यम्-

ॐ विष्णुर्विष्णुर्विष्णुः अद्य  ब्रह्मणोऽह्नि  द्वितीयपरार्धे  श्री  श्वेतवाराहकल्पे  वैवस्वत  मन्वन्तरेऽष्टाविंशतितमे   कलियुगे 

कलिप्रथमचरणे  बौद्धावतारे   भूर्लोके  जम्बूद्वीपे  भरतखण्डे  भारतवर्षे  झारखण्ड क्षेत्रे ...........नगरे ................नाम-

संवत्सरे................मासे(शुक्ल/कृष्ण) पक्षे.....................तिथौ...................वासरे....................गोत्र: प्रातः/सायं काले   माहेश्वरोऽहम्उपादुरितक्षयपूर्वक  श्रीपरमेश्वरप्रीत्यर्थं  संध्योपासनं,पूजनं,हवनं,दक्षिणा,दानं,ध्यानं च करिष्ये।

॥सूर्यार्घ्यम्॥

विनियोग-ॐ कारस्य ब्रह्मा ऋषिर्गायत्री छन्दः परमात्मा देवता अर्घ्यदाने विनियोगः।

ॐपद्मासनः पद्मकरः पद्मगर्भः समद्युतिः। 

सप्ताश्वः सप्तरज्जुश्च द्विभुजः स्यात् सदारविः।।

ॐ कुलदेवसूर्यस्वरुप साम्बसदाशिवाय नमः।ध्यानार्थे भक्तिभावं समर्पयामि। ततो  नमस्कारं करोमि।

मन्त्र-ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्।ब्रह्मस्वरुपिणे सूर्यनारायणाय नमः।

ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्।ॐ भूर्भुवः स्वः ॐ।

॥सूर्योपस्थानम्॥ 

विनियोग-तच्चक्षुरित्यस्य दध्यङ्ङथर्वण ऋषिरक्षरातीतपुरउष्णिक्छन्दः सूर्यो देवता सूर्योपस्थाने विनियोगः।

मन्त्र-ॐ तच्चक्षुर्देवहितं पुरस्ताच्छुक्रमुच्चरत् । पश्येम शरदःशतं जीवेम शरदः शत शृणुयाम शरदः शतं प्रब्रवाम 

शरदःशतमदीनाः स्याम शरदः शतं भूयश्च शरदः शतात् ।

॥गायत्री जपम्॥

विनियोग-ॐकारस्य ब्रह्मा ऋषिर्गायत्री छन्दः परमात्मा देवता,ॐ भूर्भुवः स्वरिति महाव्याहृतीनां परमेष्ठी प्रजापतिऋषिर्गायत्र्युष्णिगनुष्टुभश्छन्दांसि अग्निवायुसूर्या देवताः,तत्सवितुरित्यस्य विश्वामित्रऋषिर्गायत्री छन्दः सविता देवता न्यासे जपे च विनियोगः।

मन्त्र्रार्थ चिन्तनम्- प्राणस्वरुपः,  दुखनाशकः,  सुखस्वरुपः,  सृष्टिकर्ता   तथा   प्रकाशमान्   परमात्मा   परमब्रह्म साम्वसदाशिवस्य  वयं  तां  वरणीयं   सूर्यसदृशं  तेजं   आत्मानं  धारयामः, यः  अस्माकं  बुद्धिं  सम्यक्  मार्गे  प्रेरयति।मन्त्र-ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो यो नः प्रचोदयात्।

॥सूर्य-प्रदक्षिणा॥

यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च ।

तानि   सर्वाणि   नश्यन्तु   प्रदक्षिणपदे पदे ॥

*मृत्युंजयोपासना-

॥पूज्यदेव नमनम्॥

ॐगं गणपतये नमः।ॐ कुलदेवाय सूर्याय नमः।ॐ कुलदेव्यै बन्दीदेव्यै नमः।ॐ कुल भैरवाय बटुक भैरवाय नमः।    ॐ हनुमते नमः।ॐ नवग्रहेभ्यो नमः।ॐ लक्ष्म्यै नमः।ॐ विष्णवे नम:।ॐसर्वेभ्यो  देवेभ्यो  नमः। 

॥शिव पार्षद नमनम्॥

ॐ नन्दीश्वराय नमः।ॐ वीरभद्राय नमः।ॐ कार्तिकेयाय नमः।ॐ कुबेराय नमः।ॐ कीर्तिमुखाय नमः।ॐ सर्पेभ्यो: 

नमः।

॥साम्बसदाशिव ध्यानम् पूजनम् च॥

ॐ पूर्वोत्तरे प्रज्वलिकानिधाने सदा वसंतं गिरिजासमेतम्। 

सुरासुराराधितपादपद्यं श्रीवैद्यनाथं तमहं नमामि।।

नमो  देव्यै     महादेव्यै      शिवायै   सततं   नमः।

नमः प्रकृत्यै  भद्रायै नियताः  प्रणताः  स्म  ताम्  ॥

यो धत्ते भुवनानि सप्त गुणवान् स्त्रष्टा रजः संश्रयः।

संहर्ता तमसान्वितो गुणवतीं मायामतीत्य स्थितः॥

सत्यानन्दमनन्तबोधममलं  ब्रह्मादिसंज्ञास्पदं ।

नित्यं सत्त्वसमन्वयादधिगतं पूर्णं शिवं धीमहि ॥

ध्यानार्थे भक्तिभावं समर्पयामि।ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ यं भक्तिभावात्मकाणि विल्वपत्राणि समर्पयामि।(अपानवायु मुद्रा -तर्जनीं अङ्गुष्ठमूले स्थापयित्वा अङ्गुष्ठस्य अग्रभागं मध्यवलयाङ्गुलयोः अग्रैः सह संयोजयित्वा लघु अङ्गुलीं ऋजुं स्थापयन्तु। )

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ लं  पृथिव्यात्मकं गन्धं  परिकल्पयामि।(वरुण मुद्रा-अङ्गुष्ठस्य अल्पाङ्गुलस्य च अग्रान् एकत्र आनयन् शेषान् अङ्गुलीन् ऋजुं कृत्वा ) 

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ हं  आकाशात्मकाणि  पुष्पाणि  परिकल्पयामि।(ज्ञान मुद्रा -अङ्गुष्ठतर्जनीयोः अग्रान् एकत्र आनयित्वा शेषान् अङ्गुलीन् ऋजुं कृत्वा)

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ यं  वाय्वात्मकं  धूपं  परिकल्पयामि। (वायु मुद्रा-तर्जनीं अङ्गुष्ठमूले स्थापयित्वा शेषान् अङ्गुलीन् ऋजुं कृत्वा )

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ रं  वह्नयात्मकं  दीपं  दर्शयामि। (आकाश मुद्रा -अङ्गुष्ठमध्याङ्गुलयोः अङ्गुलीः संयोजयित्वा शेषान् अङ्गुलीन् ऋजुं कृत्वा)

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ वं  अमृतात्मकं नैवेद्यं  निवेदयामि।(पृथ्वी मुद्रा -अङ्गुष्ठवलयाङ्गुलयोः अग्रान् एकत्र आनयित्वा शेषान् अङ्गुलीन् ऋजुं कृत्वा) ।

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।ॐ सौं  सर्वात्मकं  सर्वोपचारं समर्पयामि।(सुमुखम् मुद्रा -सर्वाङ्गुलानां अग्रभागौ हस्तौ अङ्गुष्ठेन संयोजयित्वा हस्तौ संयोजयित्वा च )

॥महामृत्युञ्जय मन्त्रम्॥(उषाकाले)

ध्यान-

हस्ताभ्यां कलशद्व‌यामृतरसैराप्लावयन्तं शिरो।

द्वाभ्यां तौ दधतं मृगाक्षवलये द्वाभ्यां वहन्तं परम्।

अङ्कन्यस्त करद्वयामृतघटं कैलाशकान्तं शिवम्।

स्वच्छाम्भोजगतं नवेन्दुमुकुटं देवं त्रिनेत्रं भजे ।।

विनियोग-ॐ अस्य श्री त्र्यम्बक मंत्रस्य वशिष्ठ ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः त्र्यम्बक पार्वतीपतिर्देवता त्र्यं बीजम्, बं शक्तिः, कं कीलकम् श्री त्र्यम्बक रुद्र साम्ब सदाशिव प्रीतये न्यासे जपे च विनियोगः। 

ऋष्यादि न्यास-ॐ वशिष्ठ ऋषये नमः शिरसि । ॐ अनुष्टुप् छन्दसे नमः मुखे । ॐ श्री त्र्यम्बक रुद्र देवतायै नमः हृदि । ॐ त्र्यं बीजाय नमः गुह्ये। ॐ बं शक्तये नमः पाद‌यो। ऊँ कं कीलकाय नमः सर्वाङ्गे।

करादिन्यास-ॐ त्र्यम्बकं अंगुष्ठाभ्यां नमः। यजामहे तर्जनीभ्यां नमः। सुगन्धिपुष्टिवर्द्धनम् मध्यमाभ्यां नमः। उर्वारुकमिव बन्धनात् अनामिकाभ्यां नमः। मृत्योर्मुक्षीयकनिष्ठिकाभ्यां नमः। मामृतात् करतल करपृष्ठाभ्यां नमः।

हृदयादिन्यास-ॐ त्र्यम्बकं हृद‌याय नमः। यजामहे शिरसे स्वाहा। सुगन्धिपुष्टिवर्द्धनं शिखायै वषट्। उर्वारुकमिव बन्धनात् कवचाय हुम्। मृत्योर्मुक्षीय त्रिलोचनाय वौषट्। मामृतात् अघोरास्त्राय फट् ।

ॐ महावतार बाबाजी गुरुवे नमः।ॐ लाहिरिमहाशय गुरुवे नमः। ॐ स्वामी युक्तेश्वर गुरुवे नमः। ॐ परमहंस योगानन्द गुरुवे नमः।

मंत्रार्थ चिन्तन-

प्राणस्वरुपं दुखनाशकं सुखस्वरुपं च त्रिनेत्रयुक्तं रुद्रं भगवन्तं परम्ब्रह्म साम्ब सदाशिवं वयम् उपासयामः,ये अस्माकं जीवने गन्धं पुष्टिं च आनयन्ति। यथा ककड़ीफलं पक्वं सति तस्य स्तम्भस्य बन्धनात् मुक्तं भवति तथा वयम् अपि मृत्युबन्धनात् मुक्ताः भवेम तथा अमृततत्त्वरुप परमात्मा रुद्रदेव परमब्रह्मसाम्बसदाशिवात् कदापि दूरं न तिष्ठेम।

मंत्र-ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् उर्वारुकमिव बन्धनान्‌मृत्योर्मुक्षीय मामृतात्।

उत्थाय वामपादं पृष्ठतः दक्षिणपादं च अग्रे स्थापयित्वा-

॥रुद्राभिषेकम्॥

ॐ नमः शिवाय कालं महाकाल कालं कृपालम् ॐ नमः।३।

नमः शम्भवाय च मयोभवाय च नमः शङ्कराय च।

मयस्कराय च नमः शिवाय च शिवतराय च ॥

ईशानः सर्वविद्यानामीश्वरः सर्वभूतानां ब्रह्माधि

पतिर्ब्रह्मणोऽधिपतिर्ब्रह्मा शिवो मे अस्तु सदाशिवोम् ॥

तत्पुरुषाय विद्महे महादेवाय धीमहि तन्नो रुद्रःप्रचोदयात् ॥

अघोरेभ्यो ऽथ घोरेभ्यो घोरघोरतरेभ्यः सर्वेभ्य: 

सर्वशर्वेभ्यो  नमस्तेऽस्तु  रुद्ररूपेभ्यः ॥

वामदेवाय नमो ज्येष्ठाय नमः श्रेष्ठाय नमो 

रुद्राय नमः कालाय नमः कलविकरणाय 

नमो बलविकरणायनमो बलाय नमो बलप्रमथनाय नमः 

सर्वभूतदमनाय नमो मनोन्मनाय नमः ॥

सद्योजातं प्रपद्यामि सद्योजाताय वै नमो नमः ।

भवे भवे नातिभवे भवस्व मां भवोद्भवाय नमः ॥

नमः सायं नमः प्रातर्नमो रात्र्या नमो दिवा

भवाय च शर्वाय चोभाभ्यामकरं नमः ॥

यस्य निःश्वसितं वेदा यो वेदेभ्योऽखिलं जगत् ।

निर्ममे तमहं वन्दे विद्यातीर्थं महेश्वरम् ॥

त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् ।

उर्वारुकमिवबन्धनान्मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् ॥

सर्वो वै रुद्रस्तस्मै रुद्राय नमो अस्तु । 

पुरुषो वै रुद्रः सन्महो नमो नमः । 

विश्वं भूतं भुवनं चित्रं बहुधा जातंजायमानं च यत्।

सर्वो ह्येष रुद्रस्तस्मै रुद्राय नमो अस्तु।

वज्रासाने उपविश्य-

॥हवनम्॥

अग्नि स्थापन-

ॐअग्निर्ज्योतिज्योतिरग्निः स्वाहा।

सूर्यो ज्योतिर्ज्योतिः सूर्यः स्वाहा।

अग्निर्वच्चो ज्योतिर्वर्च्च: स्वाहा।

सूर्यो वर्च्चो ज्योतिर्वच्चः स्वाहा।

ज्योतिः सूर्यः सूर्यो ज्योतिः स्वाहा।

ॐ अग्नये  नमः।

मन्त्राहुति-

ॐ भूर्भुवः स्वः तत्सवितुर्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि।धियो यो नः प्रचोदयात् स्वाहा।

इदं गायत्र्यै इदं न मम॥

ॐ त्र्यम्बकं यजामहे सुगन्धिं पुष्टिवर्धनम् उर्वारुकमिव बन्धनान्‌मृत्योर्मुक्षीय मामृतात् स्वाहा।

इदं महामृत्युञ्जयाय इदं न मम॥

ॐ नमः शिवाय स्वाहा।इदं शिवाय इदं न मम॥

*उत्तराङ्ग कर्मकांड-

उ-ददात्याक्षपिब्रआप्रमक्षशुविशास्मआ।

*दक्षिणा

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।दक्षिणारुपेण अद्य  .............समर्पयामि।

दक्षिणा सूचि-

दक्षिणार्थम्-

क.स्वाध्याय कर्मम्-

१.कर्मयोगवर्धक ज्ञानम् २.योगिनः आत्मकथा ३.Autobiography of a Yogy ४.श्रीमद्‌भगवद्‌गीता ५.वेदान्तम् ६.उपनिषद् 6.मीमांसा ८.शिवपुराणम् ९.स्कन्द‌पुराणम् १०.विष्णुपुराणम् ११.रामायणम् १२.रामचरितमानसम् १३.‌महाभारतम् १४.ज्योतिषम् १५.क्रियायोगसम्बन्धितानि पुस्तकानि १६.संभाषण संदेश पत्रिका १6.योगदा सत्संगपत्रिका१८.संस्कृतवार्तालापस्यचलच्चित्रवितानम्१६.आंग्लसंवादस्य चलच्चित्रवितानम् २०.अतिरिक्त ध्यानम् २१.अतिरिक्त नामजपम्।

ख. सृजन कर्मम्-

जालपत्रिका लेखनम् तथा चलच्चित्रवितान निर्माणम्-

१.वर्ण प्रकरणम् २.सन्धिप्रकरणम् ३.समासप्रकरणम् ४.प्रत्यय प्रकरणम् ५.अनुवाद प्रकरणम् ६.कारक प्रकरणम् ७.वाच्य प्रकरणम् ८.द्वादश वर्गस्य पाठ्‌यपुस्तकम् ९.एकादशवर्गस्य पाठ्‌यपुस्तकम् १०.दशमवर्गस्य पाठ्‌यपुस्तकम् ११.नवमवर्गस्य पाठ्‌‌यपुस्तकम् १२.हिन्दी व्याकरणम् १३.वैदिक साहित्यत्यम् १४.दर्शन साहित्यम् १५.व्याकरणम् १६.भाषाविज्ञानम् १७.संस्कृत साहित्यम् १८.काव्यशास्त्रम् १९.छन्दपरिचयम् २०.पुराणेतिहासम् २१.धर्मशास्त्रम् २२.अभिलेख शाश्त्रम् २३.संस्कृतस्य श्लोकम् २४.हिन्दी के दोहे २५.परमात्मा शिवस्य चरित्रम् २६.सनातन धर्म २७.संजय जालपत्रिका २८.कुशवाहा क्षत्रिय समाज २९.हारमोनियम अभ्यासम्। 

॥दानम्॥ 

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।दानरूपेण एक विंशति रुप्यकाणि तथा द्विमुष्ठिकानि अन्नानि समर्पयामि। 

॥त्यागम्॥

 ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः। अहं...............त्यजामि। 

त्याग सूचि-

 त्यागार्थम्-

क.त्याज्यकर्मम्-

१.भार्यायाः सङ्गतिम् २.दिवाशयनम् ३.अनावश्यक रुपेणकस्यचित सह उपविष्टम् ४.कस्यचित व्यक्तिविशेषस्य विषये चिन्तनम् ५.सुप्त्वा दूरभाष दर्शनम् ६.सुप्त्वा पुस्तक पठनम् ७.अनावश्यक वार्तालापम्। 

ख.त्याज्य भोजनम्-

१.चायपानम् २.जलपानात्पूर्वमधुर भोजनम् ३.आपणात् क्रीतं भोजनम् ४.मिष्ठान्न भोजनम् ५.पररागृहनिर्मितभोजनम् ६.श्राद्ध भोजनम् ७.पक्वशालि: भोजनम् ८.लशुनपलाण्डुयुक्तं भोजनम् ९.लवणयुक्तं भोजनम १०.तैलयुक्तं भोजनम्  ११.मसालायुक्तं भोजनम् १२.शर्करायुक्तं भोजनम् १३.मधुरखाद्यपदार्थ युक्तं भोजनम्।

ग.त्याज्य पदार्थम्-

१.प्राज्ञदूरवाणी यन्त्रम् २.द्रुत सन्देशम् ३.चलच्चित्रवितानम् ४.यन्त्रचालित द्विचक्रिका ५.दूरदर्शनम् ६.चलचित्रम् ७.चर्मपादत्राणम् ८.चर्म कटीबन्धः।  

॥क्षमा॥

ॐ साम्ब सदा शिवाय नमः।धर्मगौरवम् अनुसृत्य कस्यचित् जनस्य अपमानं अपराधं च क्षमामि। 

।।पितृ समर्पण।।

     हे परम ब्रह्म साम्ब सदाशिव ! भवद्भिः साक्षित्वेन सह,अहं ज्ञातस्य अज्ञातस्य तथा मम प्रति काम्यपितॄणां मोक्षाय स्वस्य उपासनायाः,आराधनायाः,दानेन,समर्पणेन,त्यागेन क्षमायाः च अर्जितानां सकारात्मकऊर्जायाः/सत्पुण्यफलराशेः एकांशम्  /एकांशम् त्यक्त्वा शेष सम्पूर्णांश: समर्पयामि। कृपया तत् सम्भवन्तु ।इदं पितृभ्यः स्वधा।

    हे मम ज्ञाताज्ञातानां तथा मम किमपि कामयिभ्यः पितृणां ! भवन्तं मम अभिवादनम् अस्ति। भवन्तः मम उपासनात्त्,आराधानात्,समर्पणात्,त्यागात्,क्षमायाः च अर्जितानां सकारात्मकऊर्जायाः एकदिव्यांशः/एकांश: त्यक्त्वा शेष सम्पूर्ण दिव्यांश: अक्षयरुपेण प्राप्नुयुः। सन्तुष्टः सुखी च भूत्वा परमोक्षं प्राप्नुयुः।मम तथा मम सर्वेषां कुलजनानाम् कृते च आशीर्वादं प्रयच्छन्तु।

॥ब्रह्मार्पणम्॥

*अनेन उपासनाआराधनाकर्मणा साम्बसदाशिव: प्रीयतां न मम।ॐ साम्बसदाशिवार्पणमस्तु।

*ममसर्वकर्मणा साम्बसदाशिव: प्रीयतां न मम।ॐ साम्बसदाशिवार्पणमस्तु।

*ममसर्वचिन्तनकर्मणा साम्बसदाशिव: प्रीयतां न मम।ॐ साम्बसदाशिवार्पणमस्तु।

॥आरती॥
कर्पूरगौरं करुणावतारं संसारसार भुजगेन्द्रहारम्।
सदा वसन्तं हृदयारविन्दे भव भवानी सहितं नमामि।।

॥प्रदक्षिणा॥ 
यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च।
तानि सर्वाणि  नश्यन्ति प्रदक्षिण पदे-पदे ।।

॥ मन्त्र पुष्पांजलि॥

श्रद्धयासिक्तया भक्त्या हार्दप्रेम्णा समर्पितः।

मन्त्रपुष्पाञ्जलिश्चायं कृपया प्रतिगृह्यताम्।।

॥ क्षमा प्रार्थना ॥

आवाहनं न जानामि नैव जानामि पूजनम् ।

विसर्जनं     न जानामि, क्षमस्व परमेश्वर ॥

॥शुभकामना॥
सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः ।
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु मा कश्चिद् दुःखमाप्नुयात् ॥ 
धर्मस्य जयः भवतु ।अधर्मस्य नाशः भवतु ।प्राणिषु सद्भावना भवतु ।विश्वस्य कल्याणंभवतु ।

॥विसर्जनम्॥
यान्तु देवगणाः सर्वे पूजामादाय मामकीम्। 
इष्टकाम सिद्धयर्थं पुनरपि पुनरागमनाय च ।
॥शान्ति अभिषिंचनम्॥

 ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः । सर्वारिष्ट सुशान्तिर्भवतु ॥

॥भगवान् का स्मरण॥

यस्य स्मृत्या च नामोक्त्या तपोयज्ञक्रियादिषु।

न्यूनं सम्पूर्णतां याति सद्यो वन्दे तमच्युतम्  ॥

ॐसाम्बसदाशिवाय नमः,ॐसाम्बसदाशिवाय नमः,ॐसाम्बसदाशिवाय नमः॥

ॐसाम्बसदाशिवस्मरणात् परिपूर्णतास्तु।

॥आसन नमनम्॥

ॐ इन्द्राय नमः ।